Kompetencje cyfrowe: kluczowe kompetencje nauczycieli i uczniów w XXI wieku

image:DIGCOMP 2.0

Kompetencje cyfrowe są konieczne w nauce oraz w pracy i sprawiają, że stajemy się aktywnymi członkami społeczeństwa. W odniesieniu do edukacji tak samo ważna jak zrozumienie samych kompetencji jest wiedza na temat sposobów ich rozwijania. Dowiedz się więcej z tej instrukcji!

Czym są kompetencje cyfrowe?

Kompetencje cyfrowe to jeden z elementów ośmiu kluczowych kompetencji i odnoszą się do świadomego i krytycznego korzystania z całego spektrum technologii cyfrowych umożliwiających pozyskiwanie informacji, komunikację jak i podstawowe rozwiązywanie problemów we wszystkich aspektach życia. Dla wielu z nas może być to opis dość uproszczony ale zgodnie z Danymi Agendy Cyfrowej 2015 40% obywateli UE nie posiada wystarczającego poziomu kompetencji cyfrowych, włączając także 22% tych wszystkich którzy z internetu nie korzystają w ogóle.

Ważne jest zatem, aby wziąć pod uwagę to, że „kompetencje transwersalne do których zaliczają się kompetencje cyfrowe pomagają także w rozwijaniu innych kluczowych kompetencji takich jak komunikacja, umiejętności językowe czy tez umiejętności podstawowe w obszarze matematyki i przedmiotów ścisłych” zgodnie z tym, co zostało napisane przez Riinę Vuorikari w przygotowanym przez nią artykule eksperckim.

Aby móc lepiej zrozumieć charakter kompetencji cyfrowych Komisja Europejska przygotowała Europejskie Ramy Kompetencji Cyfrowych dla Obywateli (DigComp), które podzielone zostały na pięć obszarów: informacje i analiza danych; komunikacja i współpraca; tworzenie treści cyfrowych; bezpieczeństwo; oraz rozwiązywanie problemów. Łącznie obejmują one 21 kompetencji - kliknij poniżej na zdjęcie, aby zobaczyć infografikę przedstawiającą te wszystkie, które już dobrze opanowałeś!

W najbliższej przyszłości nauczyciele posiadać będą swoje własne ramy, które nosić będą nazwę DigCompEdu. Ich założenia wstępne obejmują sześć obszarów rozwoju do których zaliczyć można rozwój zawodowy; tworzenie i wymianę materiałów cyfrowych; zarządzanie korzystaniem z narzędzi cyfrowych; ocenę; wspieranie uczniów; oraz umożliwianie uczniom nabywania kompetencji cyfrowych. Śledź informacje na temat tej inicjatywy!

W jaki sposób kompetencje cyfrowe są rozwijane w Europie?

Raport Eurydice (2012) pokazuje, że w niemal wszystkich państwach europejskich dostępna jest strategia krajowa w zakresie kompetencji cyfrowych. W czasie przygotowywania raportu kompetencje cyfrowe nauczane były poprzez zastosowanie podejścia międzyprzedmiotowego na poziomie podstawowym we wszystkich krajach UE z wyjątkiem dwóch i we wszystkich krajach na poziomie szkół średnich - oprócz innych podejść stosowanych w kilkunastu innych krajach takich jak zintegrowanie ICT z innymi przedmiotami lub też nauczanie informatyki jako samodzielnego przedmiotu.

Kluczowym elementem jest dostarczenie nauczycielom odpowiednich kompetencji cyfrowych: najnowsze badanie TALIS OECD (2013) pokazuje, że 18% nauczycieli uważa, że konieczne jest zwiększanie przez ich swoich umiejętności ICT z których korzystają podczas prowadzenia lekcji a 16% uważa, że przydatne będą dla nich kompetencje z zakresu wykorzystania nowych technologii w miejscu pracy.

eTwinning, skupiający największą liczbę nauczycieli w Europie umożliwia im współpracę z innymi nauczycielami jak i nabywanie wiedzy na temat nowych sposobów korzystania z ICT w nauczaniu. Badanie eTwinning (2015) pokazało, że 29% nauczycieli stwierdziło, że eTwinning miał duży wpływ na posiadane przez nich umiejętności IT wykorzystywane w nauczaniu podczas gdy 37% z nich uznało, że projekt ten miał co najmniej średni wpływ na rozwijane przez nich kompetencje IT. Uczestnicy projektu eTwinning zwrócili także uwagę na większy stopień wykorzystania IT podczas prowadzonych przez siebie zajęć, np. udział w kursach online (78%), wspólne przygotowywanie materiałów z uczniami (77%) czy też korzystanie z sieci społecznościowych podczas pracy z uczniami (76%).

W jaki sposób mogę promować kompetencje cyfrowe w klasie?

Powszechnym przekonaniem jest to, że rozwijanie kompetencji cyfrowych powinno mieć miejsce już we wczesnym wieku, ale decyzje dotyczące rodzajów technologii jak i ilości czasu jaki jest poświęcany na nauczenie się ich powinny być podejmowane z dużą ostrożnością. I tak na przykład podstaw kodowania można nauczyć się przy pomocy plastikowych kubków lub klocków. Dowiesz się jak to zrobić w artykule pt. Science in School (Nauka w szkole).

Talking Pictures to nagradzany projekt eTwinning w ramach którego uczniowie z pierwszych klas szkół podstawowych wykorzystują zdjęcia i filmy wideo jako język komunikacji i pokazywania historii jakie chcieliby opowiedzieć. Uczniowie dowiedzieli się, że rzeczy nie zawsze są tym na co wyglądają - można manipulować zdjęciami, aby pokazać różne punkty widzenia.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się na temat skutecznego ogólnoszkolnego podejścia do narzędzi cyfrowych, to przeczytaj artykuł ekspercki Luisa Fernandesa, dyrektora szkoły z Portugalii.
W następnym filmie wideo z serii Education Talks, Esther Wojcicki podzieli się swoimi pomysłami na temat sposobu wykorzystania nauki opartej o projekty i narzędzia cyfrowe w klasie.

Nauczyciele, którzy zainteresowani są szkoleniami online znajdą ciekawe materiały w Akademii European Schoolnet. Zwróć uwagę na to, że kursy przedstawione poniżej już się zakończyły, ale przygotowane materiały są dostępne do samodzielnej nauki. Wkrótce wznowimy niektóre z nich jak i ogłosimy nowe!

  • Wprowadzanie nauczania opartego o technologie: dowiedz się na czym polegają kompetencje w obszarach związanych z Nauczaniem Wspomaganym przez Technologie (TET), jakie kompetencje już posiadasz i w jaki sposób możesz nabyć umiejętności dodatkowe. (Przygotowane w ramach projektu MENTEO finansowanego przez UE)
  • Rozwijanie Umiejętności Cyfrowych w klasie: dowiedz się w jaki sposób można rozwijać różnego rodzaju kompetencje cyfrowe i odkryj narzędzia i materiały, które pomogą ci w tym. (Przygotowane w ramach kampanii Komisji Europejskiej eUmiejętności na rzecz Zatrudnienia)
  • Kurs poświęcony bezpieczeństwu w sieci: dowiedz się na temat bezpieczeństwa w sieci, integralnej części kompetencji cyfrowych. (Przygotowane w ramach portalu finansowanego przez UE Lepszy Internet dla Dzieci)