Enquête over klimaatonderwijs - Resultaten

Afbeelding: Annie Spratt / Unsplash.com

Scholen zouden verantwoordelijk moeten zijn voor onderwijs over klimaatverandering, maar huidige curricula behandelen dit onderwerp onvoldoende, terwijl het gemakkelijk geïntegreerd kan worden in vakken buiten de wetenschappen en aardrijkskunde – althans, volgens de resultaten van onze nieuwste enquête. Gebrek aan opleiding en hulpmiddelen zijn voor leerkrachten de voornaamste obstakels om het onderwerp in lessen te behandelen, terwijl de meeste geënquêteerden leerlingen zouden ondersteunen die actie ondernemen.

Naast de door leerlingen georganiseerde klimaatmarsen in 2019 heeft ook het klimaatonderwijs in Europa en de rest van de wereld veel aandacht gekregen. Hoewel Italië het enige EU-land is dat voorlichting over klimaatverandering op scholen verplicht, heeft gesteld, zien we ook andere initiatieven, zoals het milieuactieprogramma in Zweden, het klimaatonderwijs van UNESCO en uiteraard de eTwinning-gemeenschap, die haar bijdrage levert aan het vergroten van het klimaatbewustzijn en daarvoor de kansen en middelen biedt.

Leerkrachten kunnen een essentiële rol spelen bij het motiveren van jongeren om hun kennis en houding met betrekking tot het klimaatonderwijs verder te ontwikkelen. Het kan echter een uitdaging zijn om het thema in hun klas te behandelen, bijvoorbeeld vanwege zijn controversiële karakter, het gebrek aan begrip voor de kwestie van de leerkrachten zelf of omdat zij geen verband zien tussen het onderwerp en hun eigen vak.

De enquête liep van 11 mei tot 21 juni 2020 en kreeg respons van 1101 geënquêteerden – van wie 89% leerkracht of schooldirecteur waren – uit 36 landen, vooral Spanje, Turkije en Roemenië.


Resultaten (N=1101)

1. Zijn er volgens u scholen in uw regio die leerlingen voorzien van de kennis en vaardigheden die nodig zijn voor een beter begrip van het fenomeen klimaatverandering, zodat zij passende maatregelen kunnen nemen?

Graph 1

Bijna alle geënquêteerden waren het ermee eens dat klimaatonderwijs een verantwoordelijkheid van school is. 70% was het er echter mee eens dat het curriculum onvoldoende aandacht aan klimaatonderwijs geeft en slechts 29% vond dat klimaatonderwijs al voldoende in het schoolcurriculum aan bod komt.

2. Wat zijn volgens u de belangrijkste redenen waarom de leraren op uw school of in uw regio geen klimaatonderwijs in hun lesmateriaal opnemen? Kies wat van toepassing is.

Graph 2

Gebrek aan expertise of opleiding was de vaakst genoemde reden (66%) waarom leerkrachten klimaatonderwijs wellicht niet in hun lessen opnemen, gevolgd door een gebrek aan hulpmiddelen voor klimaatonderwijs (51%). Dit komt overeen met vergelijkbare enquêtes in Canada en het VK, waarin 3 van de 4 leerkrachten meldde geen adequate opleiding in klimaatonderwijs te hebben.

Voor bijna 39% van de geënquêteerden maakt klimaatonderwijs geen deel uit van het curriculum en voor 31% valt het buiten hun vakgebied. Nog eens 12% vond dat het onderwerp te controversieel of politiek gevoelig is, terwijl 11% zei dat er belangrijkere kwesties zijn waaraan het curriculum prioriteit geeft. Een kleiner percentage (6%) was sceptisch over klimaatonderwijs als geheel, met als argument dat er niet genoeg bewijs is dat klimaatverandering een ernstig probleem is.

3. Als u aan uw eigen school denkt, of een andere school die u kent, hoe zou er gereageerd worden op leerlingen die het thema klimaatverandering in eigen hand nemen (bijvoorbeeld ad hoc bijeenkomsten, campagnes op sociale media, directe actie, klimaatstakingen)?

Graph 3

Een groot deel van de geënquêteerden zei dat hun school leerlingen zou ondersteunen om actief betrokken te zijn bij campagnes over klimaatverandering (39%) of meldde dat de school het aan de leerkracht zou overlaten welk standpunt in te nemen (38%). Andere geënquêteerden (11%) zeiden dat de school neutraal zou blijven. Minder dan 4% dacht dat hun school afkeurend zou staan tegenover door leerlingen georganiseerde acties zoals bewustmakingscampagnes en demonstraties.

4. In hoeverre bent u het eens met volgende stellingen?

Graph 4

Zeer mee oneens

Mee oneens

Geen mening

Mee eens

Zeer mee eens

De meningen waren verdeeld over het punt of leerkrachten de nodige kennis en hulpmiddelen hebben om klimaatonderwijs te geven: 45% was het oneens of zeer oneens met deze stelling en 42% had de tegengestelde mening. Ruim 90% van de geënquêteerden was het er (zeer) mee eens dat klimaatonderwijs gemakkelijk geïntegreerd kan worden in vakken buiten de wetenschappen en aardrijkskunde. Slechts ongeveer 35% van de geënquêteerden was het er (zeer) mee eens dat hun curriculum alle onderwerpen met betrekking tot klimaatverandering behandelde. Tot slot was circa 60% van de geënquêteerden het ermee eens dat het curriculum de mogelijkheid biedt voor debat over acties met betrekking tot klimaatverandering en de feiten over het milieu. Alles bij elkaar lijken de geënquêteerden het erover eens te zijn dat het onderwerp een interdisciplinaire aard heeft waarbij meerdere vakken en debat betrokken zouden zijn.

5. Hoe denkt u dat uw school in de komende twee jaar klimaatonderwijs classificeert?

Graph 5

Als onbelangrijk, andere crises, zoals oorlogen en wereldwijde pandemieën, moeten in het schoolonderwijs voorrang krijgen boven klimaatverandering

Als neutraal, iets om over na te denken, samen met andere maatschappelijke kwesties

Als belangrijk, ze zullen het als een serieuze zaak zien om over te discussiëren en te onderrichten

Volgens 61% van de geënquêteerden zien schoolonderwijsinstanties klimaatonderwijs als een ernstige kwestie om op school te bespreken en over te leren. Deze houding wordt gedeeld en versterkt door leerkrachten en schoolleiders (71%), evenals leerlingen (73%). Echter, velen voorspellen dat de houding tegenover klimaatverandering neutraal zal zijn of dat dit minder belangrijk is vergeleken met andere mondiale kwesties, waaronder pandemieën (39% heeft deze opvatting voor schoolonderwijsinstanties, 29% voor leerkrachten en 28% voor leerlingen).

Conclusies

Leren over de oorzaken van de opwarming van de aarde wordt al door het TIMMS-wetenschapskader erkend als een essentieel onderdeel van wetenschapsonderwijs. Verder raden onderzoekers sterk aan om klimaatverandering niet alleen in wetenschapslessen te behandelen, omdat het een complex onderwerp is dat zichzelf leent voor kritisch denken. Uit onderzoek blijkt dat onderwijs in plaats van afstandelijke negatieve reacties juist betrokkenheid kan uitlokken door te focussen op hoop en via verhalen en vertelkunst.

De resultaten van onze enquête zijn een afspiegeling van deze complexiteit van klimaatonderwijs. Meer dan de helft van de geënquêteerden vindt dat hun schoolcurriculum het onderwerp onvoldoende behandelt en dat ze meer opleiding en ondersteuning nodig hebben om er les in te geven. Hoewel een groot deel van de geënquêteerden het ermee eens is dat scholen het onderwerp meer zouden moeten behandelen en dat het gemakkelijk geïntegreerd kan worden in vakken buiten de wetenschappen en aardrijkskunde, vinden anderen dat het onderwerp politiek gevoelig en onvoldoende wetenschappelijk gefundeerd is. 77% van de geënquêteerden was het ermee eens dat scholen of individuele leerkrachten leerlingen zouden ondersteunen bij het ondernemen van actie, terwijl circa 11% neutraal zou blijven.

Bijlage: Rol van geënquêteerden

Graph 6

Tags: