JOPO - FLEXIBEL BASISONDERWIJS

Finland heeft innovatieve lesmethoden en -procedures ontwikkeld om schooluitval te verminderen. Deze methoden en procedures komen tegemoet aan de individuele behoeften van leerlingen door middel van op activiteiten gebaseerd onderwijs, onderwijs in kleine groepen, werkplekleren en verschillende leeromgevingen.

Flexibel basisonderwijs (JOPO®) is een project waarmee in 2006 door het Finse Ministerie van Onderwijs is gestart. Het doel van dit project is om nieuwe lesmethoden en -procedures te ontwikkelen die schooluitval helpen verminderen. Deze nieuwe methoden spelen in op de individuele behoeften van leerlingen door middel van op activiteiten gebaseerd onderwijs, onderwijs in kleine groepen, werkplekleren en verschillende leeromgevingen De activiteiten van JOPO helpen leerlingen hun opleiding af te maken en zich aan te melden voor een vervolgopleiding door middel van samenwerking tussen verschillende professionals, vroegtijdige interventie en een nauwere samenwerking tussen school en thuis. JOPO is bedoeld voor leerlingen in de 1e, 2e en 3e klas van het secundair onderwijs (13-15-jarigen). In 2013 deden ongeveer 1 800 leerlingen mee aan JOPO.

De activiteiten van JOPO vinden plaats in kleine groepen onder leiding van een leerkracht en een andere professional. De leerkrachten hebben meestal een opleiding in bijzonder onderwijs en hun partners zijn over het algemeen jongerenwerkers, gemeenschapspedagogen of begeleiders voor leerlingen met bijzondere behoeften. De activiteiten vinden meestal plaats onder de vorm van onderwijs in kleine groepen en individuele begeleiding, werkplekleren en eventueel het volgen van andere vakken in gewone klassen. Andere activiteiten zijn onder meer schoolkampen en verschillende excursies om teamgeest en gemeenschapszin te ontwikkelen. Leerlingen nemen ook deel aan speciaal op hen afgestemde cursussen en vormen van onderwijs.

De JOPO-groepen hebben met name op activiteiten gebaseerde leermethoden ontwikkeld waarbij onderzoekend, samenwerkend en projectmatig leren centraal staan, in plaats van door leerkrachten geleid onderwijs. In plaats van vakgericht leren heeft het JOPO-project thematisch leren ontwikkeld en wordt de tijd meer ingedeeld op basis van de behoeften en van de situatie. Verschillende groepen hebben een ietwat verschillende focus. In sommige groepen ligt de nadruk meer op begeleid, individueel onderwijs, vergelijkbaar met het onderwijs aan leerlingen met bijzondere behoeften; in andere op werkplekleren. De activiteiten van sommige groepen zijn gericht op onderwijs gebaseerd op de sterke kanten en interesses van leerlingen, wat een positief effect heeft op hun zelfverzekerdheid, zelfvertrouwen en de richting die zij in de toekomst willen uitgaan. In alle groepen neemt de fundamentele onderwijstaak, dat wil zeggen het aanleren van essentiële levensvaardigheden (tijdsindeling, werken in groepen) en sociaal gedrag veel tijd in beslag, wat ten koste gaat van het feitelijke onderricht.

De meest voorkomende redenen dat leerlingen aan een JOPO-groep deelnemen, zijn problemen met de motivatie, de behoefte aan onderwijs in kleine groepen en slechte prestaties op school. JOPO-leerlingen hebben vaker dan gemiddeld te maken met problemen in het gezin en in hun leven, wat zich uit in psychosociale problemen en onzekerheid. In de groepen bevindt zich een meer dan gemiddeld aandeel kinderen uit eenoudergezinnen.

De activiteiten van JOPO bereiken hun doel: bij bijna 90 % van de leerlingen was hun situatie verbeterd in vergelijking met hun situatie voordat zij aan het project deelnamen. Wat betreft de leerlingen bij wie geen verbetering merkbaar was, lag de voornaamste reden voor het feit dat zij geen voortgang boekten in hun opleiding – zelfs niet binnen JOPO – in hun extreem problematische gezins- en levenssituatie. De grootste successen van JOPO bestaan erin dat leerlingen hun diploma hebben behaald, dat het schoolverzuim is teruggedrongen en dat de studiemotivatie is verbeterd.

Het grootste effect op de situatie van de leerlingen werd bereikt door het werken in kleine groepen en door persoonlijke ondersteuning en begeleiding. Andere effectieve activiteiten waren werkplekleren, direct optreden bij afwezigheid en een nauwere samenwerking tussen school en thuis. In de praktijk waren er slechts kleine verschillen tussen de verschillende JOPO-procedures, maar de resultaten laten zien dat het effect per leerling verschilt. Het succes is dus eerder af te meten aan de achtergrond en levenssituatie van leerlingen dan aan het gebruik van bepaalde actiemodellen binnen JOPO; een bepaalde methode kan bij de ene leerling wel werken, maar bij de andere niet. Het verschil in resultaat wordt bepaald door de mate waarin een leerling heeft deelgenomen aan niet-traditionele activiteiten, met name werkplekleren en schoolkampen. De leerlingen die het meeste baat hadden bij JOPO hadden een aantal dagen langer aan deze activiteiten deelgenomen dan degenen die er het minste van hadden geprofiteerd.

De activiteiten van JOPO worden nu permanent toegepast en zijn opgenomen in de Wet inzake het basisonderwijs en in het relevante regeringsbesluit.

Soort
Praktijk
Land
Finland
Taal
BG; CZ; DA; DE; EL; EN; ES; ET; FI; FR; HR; HU; IT; LT; LV; MT; NL; PL; PT; RO; SK; SL; SV
Niveau van de school
Primary; Secondary
Niveau van de interventie
Gericht; Universeel
Intensiteit van de interventie
Voortdurend
Bron van financiering
Landelijke overheid