COVID-19: hoe thuis een krachtige en sociaal inclusieve leeromgeving creëren?

Nu leerlingen door de COVID-19 crisis massaal les van thuis uit volgen en scholen gradueel weer hun deuren beginnen te openen, is er meer dan ooit nood aan concrete informatie hoe vorm te geven aan onderwijs, thuis, op school en elders (bijvoorbeeld in sociale organisaties).

Een aspect dat vaak onderbelicht blijft is dat van de fysieke leeromgeving. Tot op zekere hoogte is dit verassend, want zelden zagen we zo’n snelle en radicale transformatie in leerplekken.  Tegelijk kunnen we verwachten dat innovatieve, ICT-ondersteunde leerstijlen sneller zullen doorwerken in de inrichting van de fysieke ruimte op school. Tegelijkertijd mogen we niet vergeten dat effectief IT-ondersteund leren alleen maar kan maar gebeuren binnen een adequate fysieke leeromgeving. Beiden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Maar fysieke leeromstandigheden zijn niet voor iedereen gelijk. Internationale armoededeskundigen Wim Van Lancker (KULeuven) en Zach Parolin (Colombia University) schreven in The Lancet Public Health (mei 2020): "In Europa leeft een aanzienlijk aantal kinderen in woningen waar ze geen geschikte plaats hebben om huiswerk te maken (5%) of geen toegang hebben tot het internet (7%). Bovendien kan de woning van 10% van de kinderen niet voldoende worden verwarmd, [...]" . EU-SILC onderzoek uit 2018 toont aan dat 21% van de 6-11-jarigen en 25% van de 12-17-jarigen in de EU in een overbezette woning leeft, wat de concentratie en effectief leren kan hinderen.

Op initiatief van het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming gaven 10 deskundigen advies over krachtige leeromgevingen in het kader van COVID-19 lockdown. Ze gaan in op de basisvereisten van een krachtige leeromgeving thuis, zelfs in moeilijke omstandigheden. Daarnaast geven ze tips over hoe scholen hun leeromgeving op school kunnen herdenken in functie van blended, ICT-ondersteund leren. De informatie kan ook nuttig zijn voor scholen en organisaties die “zomerscholen” inrichten, een recent initiatief van de Vlaamse overheid om opgelopen leerachterstand tijdens COVID-19 te remediëren. Er zijn ook twee handige infografieken opgemaakt: één voor scholen en sociale organisaties en één voor ouders.

Andere webpagina's over leeromgevingen thuis en op school:


Auteur: Dr. Geert Leemans, Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming, België & Vlaamse UNESCO Comissie (VUC)

In samenwerking met:

  • Charlotte Arnou, lector, KU Leuven en Schoolmakers CVBA
  • Inge Nuyens, consultant leeromgevingen en CEO van DOX NV
  • Prof. dr. Jo Tondeur, Vrije Universiteit Brussel - Multidisciplinary Institute for Teacher Education (MILO)
  • Prof. dr. Gustaaf Cornelis, Vrije Universiteit Brussel - Multidisciplinary Institute for Teacher Education (MILO) en Universiteit Antwerpen
  • Prof. dr. Joost Vaesen, Vrije Universiteit Brussel - Multidisciplinary Institute for Teacher Education (MILO)
  • Prof. dr. Maarten Van Den Driessche, UGent - Faculteit ingenieurswetenschappen en architectuur
  • Prof. dr. Martin Valcke, UGent - Vakgroep onderwijskunde
  • Prof. dr. Jan Elen, KU Leuven - Faculteit psychologie en pedagogische wetenschappen