Spazji għal-logħob riskjuż u għall-immaniġġjar tar-riskju

Image: Ellen Beate Hansen Sandseter

It-tfal huma esploraturi attivi, li jfittxu u jippreferu logħob riskjuż u jilagħbu fejn jiġu ttestjati l-abbiltà biex jiġġieldu u s-saħħa fiżika tagħhom. Iżda ambjenti ta’ tagħlim moderni ħafna drabi ma jaħsbux għal dawn il-ħtiġijiet, tispjega l-Professur Ellen Beate Hansen Sandseter ta’ QMUC, in-Norveġja.

Fost il-benefiċċji tal-involviment tat-tfal f’logħob riskjuż hemm “lezzjonijiet għall-ħajja” li jitgħallmu inkonxjament waqt li jipprattikaw kif jittrattaw ir-riskji. Logħob riskjuż, kif isostnu diversi riċerkaturi, huma mod kif it-tfal itejbu l-ħiliet tagħhom fil-ħakma tar-riskju. It-tfal javviċinaw id-dinja ta’ madwarhom permezz tal-logħob; huma xprunati mill-kurżità u l-ħtieġa għall-eċċitament; huma jipprattikaw kif jimmaniġġjaw sitwazzjonijiet riskjużi fil-ħajja reali permezz ta’ logħob riskjuż; u jiskopru x’inhu sigur u x’mhuwiex. Sfortunatament f’dan ir-rigward, is-soċjetajiet moderni tal-Punent għandhom fokus dejjem jikber fuq is-sigurtà tat-tfal, b’mod partikolari fil-logħob u l-ambjenti tal-logħob tagħhom.

risky play

Immaġni : Ellen Beate Hansen Sandseter

Għalkemm it-tfal naturalment ifittxu logħob eċċitanti u riskjuż, il-karatteristiċi fl-ambjent tal-logħob jaffettwaw ukoll kif jilagħbu. L-ambjent tal-logħob jistieden u jispira lit-tfal għal ċerti tipi ta’ logħob. Skont Heft (1988), it-tfal jipperċepixxu u jinterpretaw l-ambjent tagħhom abbażi tal-funzjoni – X’jistgħu jagħmlu hemm u kif jistgħu jużaw il-karatteristiċi fl-ambjent biex joħolqu logħob. B’dan il-mod, ambjent joffri tipi differenti ta’ logħob, li jiddependu kemm fuq il-karatteristiċi tiegħu stess kif ukoll fuq il-karatteristiċi tal-individwu li jinterpretah; siġra li waqgħet tista’ tistieden tfal ta’ ħames snin jitilgħu fuqha, u tfal ta’ tliet snin jitkaxkru taħtha jew joqogħdu fuqha. Lawn miftuħ jista’ jistieden logħob goff fost tfal ta’ erba’ snin u ġiri b’pass mgħaġġel għal tfal ta’ sentejn.

Studji wrew li playgrounds magħmula minn boskijiet u siġar, u l-użu ta’ tagħmir tal-playground magħmul minn materjali naturali bħal injam u ħbula, iwasslu għal logħob aktar entużjastiku, attiv u ta’ sfida għat-tfal. Min-naħa l-oħra, playgrounds tradizzjonali b’tagħmir bħal ġettijiet, roller coasters, bumps, kaxex tar-ramel u tagħmir għat-tixbit huma l-logħob li joffru l-inqas sfida lit-tfal, u l-aktar nuqqas ta' logħob, jiġifieri joqgħodu bilwieqfa “jitlajjaw” jew sempliċiment joqogħdu jimxu.

climbing on a tree

Immaġni : Ellen Beate Hansen Sandseter

Il-logħob jinvolvi attivitajiet essenzjali fil-ħajja tat-tfal u movimenti bażiċi (ġiri, qbiż, tfiħ, tixbit, tkaxkir, tgerbib, tbandil u żerżieq) u huwa aktar dominanti fost tfal ta’ qabel l-iskola li jilgħabu f’żoni naturali meta mqabbla ma’ dawk li jilagħbu fil-playgrounds tal-kindergarten tradizzjonali. Strutturi tal-pajsaġġ bħal irdum wieqaf, blat kbir u siġar jistiednu u jispiraw lit-tfal għall-isfida biex jixxabtu u jiżżerżqu. Playgrounds naturali u żoni tan-natura huma postijiet fejn it-tfal jistgħu jiffaċċjaw sfidi versatili li jeħtieġu ħiliet fiżiċi u ħiliet li jużaw il-muskoli, l-immaniġġjar tar-riskji u regolamenti emozzjonali, u li fl-istess ħin jistgħu jipprovduhom b’eċċitament. Il-logħob u ċ-ċaqlieq f’ambjent naturali jipprovdu varjetà wiesgħa ta’ riskji żgħar u kbar li t-tfal għandhom jitgħallem ilaħħqu magħhom f’ħajjithom, kif ukoll sfidi xierqa għal kulħadd, irrispettivament mill-età, id-daqs, il-livell ta’ ħila jew l-interessi.

Meta niżviluppaw spazji għal-logħob u t-tagħlim, m’għandniex ninsew il-ħtieġa tat-tfal għal esperjenzi avventurużi u eċċitanti. Uċuħ mhux ċatti, opportunitajiet ta’ tixbit eċċitanti, għoljiet weqfin biex jiżżerżqu, partijiet u għodod laxki ta’ sfida u flessibbli, u elementi tan-natura għandhom ikunu parti mill-ambjent tal-logħob tat-tfal. Dan se jrawwem esperjenzi kbar u eċċitament fit-tfal, kif ukoll jgħallimhom kif jittrattaw sitwazzjonijiet ta’ riskju u l-immaniġġjar tar-riskju.


Ellen Beate Hansen Sandseter

Ellen Beate Hansen Sandseter hija professur fi Queen Maud University College (QMUC) fi Trondheim, in-Norveġja. L-enfasi tar-riċerka tagħha hija l-benesseri tat-tfal, logħob fiżiku, logħob fil-beraħ u logħob riskjuż. Bħalissa hija l-maniġer tal-proġett EnCompetence, u tiffoka fuq kif l-ambjenti fiżiċi jikkontribwixxu għal-logħob, għat-tagħlim, u  s-saħħa psikosoċjali u fiżika fost it-tfal żgħar.