Κατανόηση του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και της παραπληροφόρησης

Image by: Tobias Albers-Heinemann /pixabay.com

Καθώς όλοι, από μαθητές έως εκπαιδευτικούς, βασίζονται στις ψηφιακές τεχνολογίες στην καθημερινότητά τους, ειδικά στη διάρκεια της πανδημίας, η ανάγκη του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης προβάλλει πιο επιτακτική από ποτέ άλλοτε. Το παρόν άρθρο θα διερευνήσει ορισμένους χρήσιμους πόρους για τον γραμματισμό στα ΜΜΕ και την παραπληροφόρηση.

Καταπολέμηση της παραπληροφόρησης 

Παραπληροφόρηση, ψευδείς ειδήσεις, παραπλανητικές ειδήσεις ... υπάρχουν πολλοί όροι για τους ψευδείς τίτλους και τις ιστορίες που διακινούνται μέσω διαδικτύου. Διαφέρουν, όμως, ως προς τη σημασία τους;

Η UNESCO έχει συντάξει μια εύχρηστη ενότητα σχετικά με τους συγκεκριμένους όρους και τη σημασία τους στον οδηγό της «Thinking about ‘information disorder’: formats of misinformation, disinformation, and malinformation», κάνοντας στον αναγνώστη ένα ταχύρρυθμο μάθημα σχετικά με την πραγματική έννοια της παραπληροφόρησης, όπως τη συναντάμε στις μέρες μας. Στη συνέχεια, μπορείτε να ελέγξετε τις γνώσεις σας σχετικά με το θέμα κάνοντας το κουίζ και εντοπίζοντας τη διαφορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κυκλοφορήσει τη δική της εργαλειοθήκη, ειδικά για τους εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που ονομάζεται «Spot and fight disinformation», με πραγματικά παραδείγματα και ομαδικές ασκήσεις για την τάξη.

Η RAND Europe, ο οργανισμός έρευνας δημόσιας πολιτικής, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας τους για την καταπολέμηση της διάβρωσης της αλήθειας, προσδιορίζει ορισμένα «διαδικτυακά εργαλεία που βοηθούν τους καταναλωτές, τους ερευνητές και τους δημοσιογράφους να περιηγούνται στο σύγχρονο απαιτητικό περιβάλλον της πληροφόρησης». Με επτά κατηγορίες, το έργο αναδεικνύει εργαλεία της πρωτοβουλίας όπως το «Bad News», ένα διαδραστικό παιχνίδι που εκθέτει το κοινό σε τακτικές διασποράς ψευδών ειδήσεων, καθώς ζητείται από τον παίκτη να δημοσιεύει «πιασάρικους» τίτλους πλαστών ειδήσεων.

Στόχος του παιχνιδιού είναι να υποχρεωσει τον παίκτη να εξετάζει κριτικά τι δημοσιεύεται και για ποιον σκοπό. Άλλα χρήσιμα εργαλεία όπως το «Who targets me?» δίνουν στον χρήστη τη δυνατότητα να δημιουργήσει ένα διαδικτυακό προφίλ και να συλλέξει πληροφορίες σχετικά με τις διαφημίσεις που βλέπει, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα γιατί αποτελεί στόχο ορισμένων διαφημίσεων. Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στον πλήρη κατάλογο της RAND, Fighting Disinformation.

Πόροι για τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης – Βιβλία, ομάδες και διαδικτυακά σεμινάρια

Τόσο το School Education Gateway όσο και το eTwinning διαθέτουν πλήθος πόρων αναφορικά με τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης και την παραπληροφόρηση στο σχολικό περιβάλλον. Το eTwinning εξέδωσε βιβλίο με τίτλο «Διδάσκοντας τον γραμματισμό στα ΜΜΕ και καταπολεμώντας την παραπληροφόρηση με το eTwinning», προκειμένου να εμπνεύσει τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές να εξερευνήσουν τις διάφορες πτυχές του εν λόγω θέματος. 

Επιπλέον, το kit τους «Συγκρίνοντας ειδήσεις και υλικό στα ΜΜΕ» επιτρέπει στους μαθητές σε όλες τις χώρες-εταίρους του eTwinning να συνεργαστούν και να εξετάσουν νέο ειδησεογραφικό περιεχόμενο και τίτλους ειδήσεων σε διάφορους τομείς και μέσα ενημέρωσης, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα σε μικτές ομάδες και συζητώντας τις πιθανές διαφορές. Η ομάδα του eTwinning Media Literacy and Disinformation υιοθετεί επίσης μια συνεργατική προσέγγιση, προσφέροντας διαδικτυακά σεμινάρια, εκστρατείες και υλικό για τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης. Για να αποκτήσετε πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές και να συμμετάσχετε, γίνετε μέλος της ομάδας του eTwinning!

Το School Education Gateway έχει καλύψει διάφορα στοιχεία του γραμματισμού στα ΜΜΕ στην πάροδο των ετών, με κάποια άρθρα να ξεχωρίζουν, όπως το άρθρο «Υλοποίηση του ψηφιακού γραμματισμού: η μελλοντική πορεία για τους εκπαιδευτικούς και το εκπαιδευτικό προσωπικό» και το άρθρο των ειδικών, Sirkku Kotilainen, PhD, καθηγήτριας, και Mari Pienimäki, PhD, μεταδιδακτορικής ερευνήτριας από το Πανεπιστήμιο του Τάμπερε, Φινλανδία σχετικά με τις «Διαπολιτισμικές προοπτικές που απαιτούνται στη μιντιακή εκπαίδευση ».

Το 2021, το School Education Gateway διοργάνωσε ένα σεμινάριο σχετικά με τις «Νέες δεξιότητες ανάγνωσης στο διαδίκτυο: τρόποι για την καταπολέμηση της διαταραχής πληροφόρησης» με τον κ. Kari Kivinen, εμπειρογνώμονα σε θέματα εκπαίδευσης του EUIPO, του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο διαδικτυακό σεμινάριο παρουσιάστηκαν οι πιο πρόσφατες έρευνες και δόθηκαν ιδέες για τη διοργάνωση εργαστηρίων, αλλά και πρακτικά παραδείγματα νέων προγραμμάτων σπουδών για την ανάπτυξη αναγνωστικών δεξιοτήτων, που βοηθούν μαθητές να σκέφτονται πιο κριτικά και να εντοπίζουν ευκολότερα αξιόπιστες πηγές πληροφοριών.

Τον περασμένο Ιούλιο, η Ευρωπαία Επίτροπος για την Καινοτομία, την Έρευνα, τον Πολιτισμό, την Εκπαίδευση και τη Νεολαία, κα Mariya Gabriel, σε μια επίσκεψη στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ιστορίας κατά τη διάρκεια της έκθεσης Fake For Real, Μια ιστορία πλαστογραφίας και παραποίησης, μίλησε για τη σημασία της εκπαίδευσης στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και της ισότιμης συνεργατικής συμμετοχής των μαθητών, των εκπαιδευτικών και των ενδιαφερόμενων φορέων, και ανακοίνωσε μια νέα ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Το School Education Gateway αφιερώνει τον Δεκέμβριο του 2021 στον γραμματισμό στα ΜΜΕ. Μπορείτε να αναζητήσετε όλα τα σχετικά άρθρα και πόρους μέσω της σχετικής ετικέτας.