Βασικές ικανότητες για τους πολίτες του 21ου αιώνα

Image: Shutterstock/ Galushko Sergey

Τι είναι οι ικανότητες του «21ου αιώνα» ή αλλιώς «βασικές ικανότητες;» Γιατί είναι σημαντικές στην σχολική εκπαίδευση; Τι κάνουν οι ευρωπαϊκές χώρες για να διασφαλίσουν τη διδασκαλία των ικανοτήτων αυτών στα σχολεία;

Το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις βασικές ικανότητες καθορίστηκε και υιοθετήθηκε το 2006. Το πλαίσιο επισημαίνει οκτώ βασικές ικανότητες και εγκάρσια θέματα όπου συνδυάζονται γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις, που κρίνονται σημαντικές για την ολοκλήρωση και εξέλιξη του ατόμου, την ενεργό συμμετοχή στα κοινά, την κοινωνική ένταξη και την απασχόληση.

Οι βασικές ικανότητες είναι εκ φύσεως διαθεματικές και άρα εφαρμόσιμες σε όλα τα διδακτικά αντικείμενα και τις σχολικές δραστηριότητες. Ενώ καμία χώρα δεν έχει πραγματοποιήσει κάποια ολοκληρωτική στροφή στην εκπαίδευση με βάση τις ικανότητες, αρκετές χώρες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Εκτός από την εισαγωγή νομικού πλαισίου και πλαισίου αναλυτικού προγράμματος όσον αφορά στις βασικές ικανότητες, υπάρχουν χώρες που καταφεύγουν σε ποικίλες στρατηγικές για να προάγουν μια προσέγγιση βάσει ικανοτήτων στην τάξη.

Το 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πολιτικών για τις Βασικές Ικανότητες στη Σχολική Εκπαίδευση (KeyCoNet), που συντονίζεται από το European Schoolnet, ώστε να αναλύει και να χαρτογραφεί αναδυόμενες στρατηγικές για την εφαρμογή των βασικών ικανοτήτων στην εκπαίδευση σε όλη την Ευρώπη. Το δίκτυο επίσης ανέπτυξε συστάσεις για να τονώσει τις πολιτικές και τις πρακτικές στο πλαίσιο διαφορετικών χωρών. Ως το τέλος του 2014, περισσότεροι από 100 εκπαιδευτικοί εταίροι από 30 Ευρωπαϊκές χώρες έγιναν μέλη του KeyCoNet.

Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του δικτύου, παρήχθησαν πολλές περιπτωσιολογικές μελέτες, εκ των οποίων καθεμία εστίαζε αλλού και ήταν αντιπροσωπευτική διάφορων χωρών με ξεχωριστά εκπαιδευτικά συστήματα και παραδόσεις. Παρακάτω παρουσιάζονται τρία παραδείγματα.

Συν-σχεδιάζοντας περιβάλλοντα μάθησης του 21ου αιώνα για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών, Φιλανδία

Σε αυτό το παράδειγμα, ένα σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Φιλανδία προσάρμοσε το περιβάλλον μάθησης για να διευκολύνει τη διδασκαλία όλων των βασικών δεξιοτήτων του 21ου αιώνα με σαφή, καλά οργανωμένο τρόπο. Η καινοτόμος, συμμετοχική προσέγγιση της πρωτοβουλίας, όπου το νέο περιβάλλον μάθησης σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από κοινού με τη συνεργασία τόσο εσωτερικών (διδακτικό προσωπικό και μαθητές) όσο και εξωτερικών (τη Σχολή Κατάρτισης Εκπαιδευτικών Jyväskylä και εταιρείες αρχιτεκτονικής, διακόσμησης εσωτερικών χώρων και επίπλων) εταίρων είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μεταφορτώστε την περιπτωσιολογική μελέτη

Αναμόρφωση αναλυτικού προγράμματος: Έργο Μαθηματικών (Project Maths), Ιρλανδία

Αφού διεκπεραιώθηκε η έρευνα για την εκπαίδευση στα μαθηματικά μετά την ολοκλήρωση της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης το 2007, το Εθνικό Συμβούλιο για το Αναλυτικό Πρόγραμμα και την Αξιολόγηση (NCCA) της Ιρλανδίας προετοίμασε μια στρατηγική για τη σταδιακή εφαρμογή της μεταβολής του αναλυτικού προγράμματος στα Μαθηματικά για μια περίοδο τεσσάρων ετών, με αφετηρία τον Σεπτέμβριο του 2008. Στις βασικές αλλαγές περιλαμβάνονταν η στροφή στην ανάπτυξη μαθηματικών ικανοτήτων, η περικειμενοποίηση του περιεχομένου, η μεταβολή των πεποιθήσεων των εκπαιδευτικών για τα μαθηματικά, τις διδακτικές και μαθησιακές προσεγγίσεις και την αξιολόγηση της κατανόησης των μαθητών. Μεταφορτώστε την περιπτωσιολογική μελέτη

Πρόγραμμα Βασικού Αναλυτικού Προγράμματος (Core Curriculum Programme -CCP), Μάλτα

Το CCP επιδιώκει να αγγίξει τους μαθητές με χαμηλές επιδόσεις στο επίπεδο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης πριν την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Στόχος του είναι να καλλιεργήσει τις βασικές ικανότητες τουλάχιστον στο επίπεδο 1 του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων (EQF). Αυτό θα αυξήσει τη δυνατότητα οι μαθητές να ακολουθήσουν περαιτέρω και ανώτερη εκπαίδευση και θα τους εφοδιάσει με δεξιότητες που αυξάνουν τις πιθανότητες επαγγελματικής απασχόλησης. Επιπλέον, το CCP προσαρμόζεται στις ετερογενείς ικανότητες/υπόβαθρα/ενδιαφέροντα των μαθητών και επιδιώκει να αναπτύξει ένα περιβάλλον που απευθύνεται στη μοναδική φύση και ικανότητα μάθησης κάθε μαθητή με ανταποκρίσιμο τρόπο. Μεταφορτώστε την περιπτωσιολογική μελέτη

--------------------------------------

Βρείτε περισσότερα βίντεο, περιπτωσιολογικές μελέτες και άλλα υλικά στην ιστοσελίδα του KeyCoNet.

Βάσει των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν τα τρία προηγούμενα χρόνια (2012-2014) από τους εταίρους και συνεργάτες του KeyCoNet από όλη την Ευρώπη, το δίκτυο δημοσίευσε τις τελικές του συστάσεις τον Νοέμβριο του 2014. Οι συστάσεις αξιοποιούν τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν μέσω βιβλιογραφίας, εκθέσεων για συγκεκριμένες χώρες, περιπτωσιολογικών μελετών, μαθησιακών ανταλλαγών ομοτίμων, διαβουλεύσεων με εθνικούς εμπειρογνώμονες και μιας διεθνούς διαδικτυακής παγκόσμιας διαβούλευσης κατά την οποία συγκεντρώθηκε ανατροφοδότηση από εκπαιδευτικούς εταίρους.

Το KeyCoNet επίσης διοργάνωσε ένα διαδικτυακό σεμινάριο με θέμα τις Ικανότητες για τα σχολεία του 21ου αιώνα με περισσότερους από 1.000 συμμετέχοντες. Το σεμινάριο επικεντρώθηκε σε θέματα ενδιαφέροντος για τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και αντικειμένων και το πώς να διδάσκουν και να αξιολογούν τη συνεργατική επίλυση προβλημάτων. Το σεμινάριο κέρδισε τις εντυπώσις, με 98% των ερωτηθέντων να το βαθμολογούν ως ‘πολύ καλό ’ ή ‘καλό’. “Οι βιντεοσκοπημένες ομιλίες ήταν κατατοπιστικές και ενδιαφέρουσες και το σεμινάριο κλόνισε τις πεποιθήσεις μου σχετικά με την αξιολόγηση των ικανοτήτων ”, σχολίασε ένας από τους συμμετέχοντες. Όλα τα υλικά του σεμιναρίου διατίθενται στο διαδίκτυο για προσωπική μελέτη.

Στοιχεία προγράμματος KeyCoNet

  • Χρηματοδότηση: Πρόγραμμα Διά Βίου Μάθησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
  • Διάρκεια: 2012-2014
  • Οργανισμός υπεύθυνος συντονισμού: European Schoolnet (EUN Partnership AISBL)
  • Στοιχεία επικοινωνίας: Caroline Kearney, Ανώτερη Υπεύθυνη Έργου και Αναλύτρια Εκπαίδευσης caroline.kearney@eun.org
  • Ιστοσελίδα: http://keyconet.eun.org